Veteriner Farmakoloji ve Toksikoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Ender Yarsan: “Antibiyotikleri Korumak, Geleceğimizi Korumaktır”

Veteriner Farmakoloji ve Toksikoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Ender Yarsan, 18 Kasım Avrupa Antibiyotik Farkındalık Günü ve 18-24 Kasım 2026 Dünya Antimikrobiyal Direnç Farkındalık Haftası dolayısıyla antimikrobiyal direncin küresel sağlık üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Dirençli enfeksiyonların milyonlarca ölümle ilişkili olduğunu belirten Yarsan, insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığını kapsayan Tek Sağlık yaklaşımının önemini vurgulayarak antibiyotiklerin bilinçli kullanılması çağrısında bulundu.

Kasım 18, 2026 - 08:37
 0  0
Veteriner Farmakoloji ve Toksikoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Ender Yarsan: “Antibiyotikleri Korumak, Geleceğimizi Korumaktır”

Veteriner Farmakoloji ve Toksikoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Ender Yarsan, 18 Kasım Avrupa Antibiyotik Farkındalık Günü ve 18-24 Kasım Dünya Antimikrobiyal Direnç Farkındalık Haftası kapsamında yaptığı değerlendirmede, antibiyotiklerin bilinçsiz ve uygunsuz kullanımının küresel ölçekte ciddi bir sağlık tehdidine dönüştüğünü belirtti. Antimikrobiyal direncin yalnızca insan sağlığını değil, hayvan sağlığını, gıda güvenliğini, çevreyi ve dünya ekonomisini de etkilediğine dikkat çeken Yarsan, mücadelede bütüncül politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.

Antibiyotiklerin keşfinin modern tıp ve veteriner hekimlik tarihindeki en önemli bilimsel gelişmelerden biri olduğunu hatırlatan Yarsan, bu ilaçların gereksiz, yanlış ve kontrolsüz kullanımının mikroorganizmaların tedavilere karşı direnç geliştirmesine neden olduğunu ifade etti.

Antimikrobiyal direncin bakterilerin, virüslerin, mantarların ve parazitlerin kendilerini etkisiz hale getirmesi beklenen ilaçlara karşı direnç kazanması anlamına geldiğini belirten Yarsan, antibiyotik direncinin ise bu sorunun bakterilerle ilgili bölümünü oluşturduğunu kaydetti.

Direnç gelişmesiyle daha önce başarıyla tedavi edilebilen enfeksiyonların tedavisinin güçleştiğini aktaran Yarsan, tedavi seçeneklerinin azaldığını, hastanede yatış sürelerinin uzadığını ve ölüm riskinin arttığını bildirdi.

HER YIL MİLYONLARCA ÖLÜM DİRENÇLİ ENFEKSİYONLARLA İLİŞKİLİ

Antimikrobiyal direncin ulaştığı boyutu bilimsel araştırmalarla ortaya koyan Prof. Dr. Ender Yarsan, 2024 yılında The Lancet dergisinde yayımlanan Küresel Hastalık Yükü (GBD 2021) araştırmasının sonuçlarına dikkat çekti.

Araştırmaya göre, yalnızca bakteriyel antimikrobiyal direncin 2021 yılında dünya genelinde yaklaşık 4,71 milyon ölümle ilişkili olduğunu, 1,14 milyon ölümün ise doğrudan nedeni olarak değerlendirildiğini belirten Yarsan, iki veri arasındaki farkın doğru anlaşılması gerektiğini vurguladı.

Yarsan, 4,71 milyon rakamının dirençli bakteriyel enfeksiyonlarla ilişkili toplam ölüm yükünü, 1,14 milyon rakamının ise direncin doğrudan neden olduğu tahmini ölüm sayısını ifade ettiğini aktardı.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) ve Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH) tarafından 2026 yılında yayımlanan ortak rapora da değinen Yarsan, 2025-2050 dönemine ilişkin projeksiyonların tehlikenin büyüklüğünü ortaya koyduğunu belirtti.

Söz konusu projeksiyonlara göre antimikrobiyal direncin önümüzdeki 25 yılda 39,1 milyon doğrudan ölüme ve 169 milyon ilişkili ölüme yol açabileceğinin öngörüldüğünü aktaran Yarsan, bu rakamların kesinleşmiş sonuçlar olmadığını, mevcut eğilimlere ve modelleme senaryolarına dayanan tahminler olduğunu kaydetti.

ANTİMİKROBİYAL DİRENCİN EKONOMİK FATURASI 855 MİLYAR DOLARA ULAŞABİLİR

Antimikrobiyal direncin sağlık sistemlerinin yanı sıra ülkelerin ekonomik yapısını ve üretim kapasitesini de tehdit ettiğini belirten Yarsan, dirençli enfeksiyonların tedavi maliyetlerini artırdığını ifade etti.

Dirençli enfeksiyonlar nedeniyle hastanede kalış sürelerinin uzadığını, daha pahalı ve daha fazla yan etki riski taşıyan ilaçlara ihtiyaç duyulabildiğini belirten Yarsan, yoğun bakım ve laboratuvar giderlerinin de sağlık sistemlerine ek yük getirdiğini aktardı.

Hastalıklar ve erken ölümler nedeniyle iş gücü kayıplarının yaşandığını, ekonomik üretkenliğin azaldığını kaydeden Yarsan, uluslararası kuruluşların ekonomik projeksiyonlarına dikkat çekti.

Yarsan'ın paylaştığı 2026 yılı ortak değerlendirmesine göre, dirençli bakteriyel enfeksiyonların tedavisi için yıllık maliyetin 412 milyar ABD dolarına, iş gücü ve üretkenlik kayıplarının ise yıllık 443 milyar ABD dolarına ulaşabileceği öngörülüyor.

İki kalemin toplamının yaklaşık 855 milyar ABD doları düzeyine karşılık geldiğini belirten Yarsan, bu tutarların gerçekleşmiş harcamaları değil, ekonomik modellemelere dayanan olası maliyetleri gösterdiğini ifade etti.

2026 YILININ MESAJI: TEK SAĞLIK, TEK EYLEM

Dünya Antimikrobiyal Direnç Farkındalık Haftası'nın 2026 yılı temasının “One Health, One Action: Prevent AMR Now” (Tek Sağlık, Tek Eylem: Antimikrobiyal Direnci Şimdi Önleyelim) olarak belirlendiğini hatırlatan Prof. Dr. Ender Yarsan, bu yaklaşımın insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığının birbirinden ayrı değerlendirilemeyeceğini ortaya koyduğunu vurguladı.

Antimikrobiyal dirençle mücadelenin bütün sektörlerin ortak sorumluluğu olduğunu belirten Yarsan, dirençli mikroorganizmaların ve direnç genlerinin yalnızca hastanelerde bulunmadığını kaydetti.

Hayvan yetiştiriciliği, gıda zinciri, toprak, su kaynakları ve atık sistemlerinin de dirençli mikroorganizmaların yayılımında rol oynayabildiğini aktaran Yarsan, insanlar ve hayvanlar arasındaki doğrudan temasın, hayvansal gıdaların, kontamine suyun ve çevresel kaynakların bu süreçte etkili olabildiğini ifade etti.

Yarsan, mücadelenin yalnızca antibiyotik reçetelerinin düzenlenmesiyle sınırlandırılmaması gerektiğini belirterek enfeksiyonların önlenmesi, aşılama, hijyen, biyogüvenlik, gıda güvenliği, çevresel atık yönetimi ve etkili sürveyans sistemlerinin birlikte ele alınmasının önemine işaret etti.

VETERİNER HEKİMLİK ANTİMİKROBİYAL DİRENÇLE MÜCADELENİN AYRILMAZ PARÇASI

Veteriner hekimliğin antimikrobiyal dirençle mücadelede kritik sorumluluklar üstlendiğini belirten Prof. Dr. Ender Yarsan, hayvanlarda ortaya çıkan dirençli bakteriyel enfeksiyonların tedavi süreçlerini güçleştirdiğini söyledi.

Bu durumun hayvan sağlığı ve refahını olumsuz etkilediğini, yetiştiricilikte ekonomik kayıplara ve gıda üretiminde aksamalara neden olabildiğini aktaran Yarsan, antibiyotiklerin veteriner hekim kontrolünde kullanılmasının önemini vurguladı.

Hayvanlarda antibiyotiklerin doğru endikasyonda, uygun dozda ve uygun sürede uygulanması gerektiğini belirten Yarsan, antibiyotik duyarlılık testlerinden yararlanılmasının ve gereksiz ilaç kullanımının önlenmesinin temel mücadele araçları arasında bulunduğunu kaydetti.

Aşılama programlarının güçlendirilmesi, işletme hijyeninin iyileştirilmesi ve biyogüvenlik uygulamalarının geliştirilmesinin antibiyotik ihtiyacını azaltabileceğini ifade eden Yarsan, hayvansal üretimde koruyucu veteriner hekimlik hizmetlerinin önemine dikkat çekti.

SALMONELLA, CAMPYLOBACTER VE DİRENÇLİ E. COLİ İÇİN YAKIN TAKİP

Hayvanlardan insanlara geçebilen bakterilerin halk sağlığı açısından izlenmesi gerektiğini belirten Yarsan, Salmonella, Campylobacter ve dirençli Escherichia coli gibi mikroorganizmaların gıda güvenliği bakımından önem taşıdığını ifade etti.

Yarsan, bununla birlikte her dirençli bakterinin veya direnç geninin hayvanlardan insanlara aktarıldığının varsayılmaması gerektiğini vurgulayarak söz konusu ilişkilerin bilimsel ve epidemiyolojik kanıtlar çerçevesinde değerlendirilmesinin önemini kaydetti.

TÜRKİYE'NİN 2026-2030 ULUSAL EYLEM PLANI MÜCADELEDE ÖNEMLİ BİR ÇERÇEVE SUNUYOR

Türkiye'de antimikrobiyal dirençle mücadelede insan sağlığı, veteriner hekimlik, hayvansal üretim, gıda güvenliği ve çevre sağlığı alanlarında yürütülen çalışmaların bütünleştirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Ender Yarsan, ulusal düzeyde koordinasyonun güçlendirilmesine dikkat çekti.

Türkiye'nin 2026-2030 Antimikrobiyal Direnç ile Mücadele Ulusal Eylem Planı'nın önemli bir politika çerçevesi oluşturduğunu ifade eden Yarsan, akılcı antimikrobiyal kullanımının yaygınlaştırılmasının temel önceliklerden biri olduğunu aktardı.

Direnç ve tüketim verilerinin izlenmesi, enfeksiyonların önlenmesi, laboratuvar kapasitesinin geliştirilmesi, hayvan ve bitki sağlığında kontrollü kullanım, çevresel yayılımın sınırlandırılması ve toplumsal farkındalığın artırılmasının planın temel çalışma alanları arasında bulunduğunu belirtti.

Yarsan, insan, hayvan, gıda ve çevre kaynaklı verilerin ortak bir Tek Sağlık sürveyans sistemi içinde değerlendirilmesinin Türkiye'nin antimikrobiyal dirençle mücadele kapasitesini güçlendireceğini kaydetti.

Türkiye'de antimikrobiyal direnç verilerinin Ulusal Antimikrobiyal Direnç Sürveyans Sistemi (UAMDSS) aracılığıyla izlendiğini hatırlatan Yarsan, Akılcı İlaç Kullanımı Ulusal Eylem Planı, e-reçete ve İlaç Takip Sistemi gibi dijital altyapıların antibiyotik tüketimi ve reçeteleme süreçlerinin denetlenmesinde önemli işlevler üstlendiğini ifade etti.

ÇOCUKLARDA GEREKSİZ ANTİBİYOTİK KULLANIMINA DİKKAT ÇEKİLDİ

18 Kasım Avrupa Antibiyotik Farkındalık Günü'nün 2026 yılı temasının “Care for your kids – use antibiotics wisely” (Çocuklarınızı koruyun, antibiyotikleri akılcı kullanın) olarak belirlendiğini aktaran Yarsan, çocuklarda gereksiz antibiyotik kullanımının önlenmesinin öncelikli konular arasında bulunduğunu belirtti.

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi'nin (ECDC) özellikle bebeklerde ve okul öncesi çocuklarda gereksiz antibiyotik kullanımına dikkat çektiğini ifade eden Yarsan, toplumda antibiyotiklerin her enfeksiyonda gerekli olduğu yönündeki yanlış algının değiştirilmesi gerektiğini vurguladı.

Antibiyotiklerin virüslerin neden olduğu soğuk algınlığı ve grip gibi hastalıkları tedavi etmediğini hatırlatan Yarsan, hekim önerisi olmadan antibiyotik kullanılmaması, başkalarına reçete edilen ilaçların alınmaması ve tedavi dozuyla süresinin sağlık profesyonellerinin önerilerine göre uygulanması gerektiğini kaydetti.

Hayvanlarda da antibiyotiklerin veteriner hekim önerisi ve kontrolü dışında kullanılmaması gerektiğini belirten Yarsan, aşılama, temizlik, hijyen, biyogüvenlik ve enfeksiyonların önlenmesine yönelik uygulamaların antibiyotik ihtiyacının azaltılmasına katkı sağladığını ifade etti.

“TEK SAĞLIK YAKLAŞIMI BÜTÜN SEKTÖRLERİN ORTAK SORUMLULUĞUDUR”

Antimikrobiyal dirençle mücadelenin tek bir meslek grubu veya kurum tarafından yürütülemeyeceğini vurgulayan Yarsan, beşeri hekimlerin, veteriner hekimlerin, eczacıların, çevre bilimcilerin ve gıda üreticilerinin ortak koordinasyon içinde hareket etmesi gerektiğini belirtti.

İnsan, hayvan, bitki ve çevre sağlığının birbirini doğrudan etkilediğine işaret eden Yarsan, Tek Sağlık yaklaşımının yalnızca bir farkındalık mesajı olarak kalmaması, uygulamaya yönelik politikalarla desteklenmesi gerektiğini ifade etti.

Bu kapsamda teşhis ve sürveyans programlarının geliştirilmesi, yeni tedavilere yönelik araştırmaların desteklenmesi, antimikrobiyal kullanımını düzenleyen politikaların güçlendirilmesi ve çevresel yayılımın sınırlandırılmasının önem taşıdığını kaydetti.

TOPLUMA VE SAĞLIK ÇALIŞANLARINA AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMI ÇAĞRISI

Antimikrobiyal direncin gelişimini yavaşlatmak ve mevcut ilaçların etkinliğini korumak için toplumun bütün kesimlerine sorumluluk düştüğünü belirten Prof. Dr. Ender Yarsan, antibiyotiklerin yalnızca hekim veya veteriner hekim reçetesi ve kontrolünde kullanılması gerektiğini vurguladı.

Reçetesiz antibiyotik alınmaması, başkalarına ait ilaçların kullanılmaması ve tedavilerin sağlık profesyonellerinin önerileri dışında yarıda bırakılmaması gerektiğini ifade eden Yarsan, yanlış kullanımın direnç gelişimine katkıda bulunabildiğini kaydetti.

Koruyucu hekimlik uygulamalarının güçlendirilmesi gerektiğini belirten Yarsan, düzenli el yıkama, hijyen kurallarına uyum ve aşılama programlarının yaygınlaştırılmasının enfeksiyon sıklığını ve dolayısıyla antibiyotik ihtiyacını azaltabileceğini aktardı.

Hayvancılıkta antibiyotiklerin büyütme faktörü veya gelişim teşviki amacıyla kullanılmaması gerektiğine dikkat çeken Yarsan, ilaçların veteriner hekim denetiminde ve tedavi amacıyla uygulanmasının önemini belirtti.

Teşhis ve sürveyans programlarının geliştirilmesi, yeni tedavilerin araştırılması ve yenilikçi yönetim programlarının oluşturulmasının da dirençle mücadelede önemli olduğunu ifade eden Yarsan, bilimsel araştırmaların ve inovasyon çalışmalarının desteklenmesi gerektiğini kaydetti.

Antibiyotik kullanımını düzenleyen politikaların güçlendirilmesi ve halkın bilinçlendirilmesinin önemine işaret eden Yarsan, kullanılan ilaçların güvenli biçimde imha edilmesi ve çevresel bulaş riskinin azaltılması gerektiğini de vurguladı.

“ANTİBİYOTİKLERİ KORUMAK, İNSANI, HAYVANI, ÇEVREYİ VE GELECEĞİMİZİ KORUMAKTIR”

Antimikrobiyal dirençle mücadelenin yalnızca günümüzdeki enfeksiyonların tedavisiyle sınırlı olmadığını belirten Veteriner Farmakoloji ve Toksikoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Ender Yarsan, gelecek nesillerin etkili ilaçlara erişiminin güvence altına alınmasının temel hedeflerden biri olduğunu ifade etti.

Yarsan, 18 Kasım Avrupa Antibiyotik Farkındalık Günü ve 18-24 Kasım Dünya Antimikrobiyal Direnç Farkındalık Haftası dolayısıyla yaptığı değerlendirmeyi, “Antibiyotikleri korumak; insanı, hayvanı, çevreyi ve geleceğimizi korumaktır.” mesajıyla tamamladı.

Tepkiniz Nedir?

Beğen Beğen 0
Beğenmiyorum Beğenmiyorum 0
Aşk Aşk 0
Komik Komik 0
Öfkeli Öfkeli 0
Üzgün Üzgün 0
Vay Vay 0